Ik heb tijdens mijn jaren in Peru heel wat kilometers afgelegd. Met de auto, bus, vliegtuig en natuurlijk vooral te voet, maar soms kom je jaren later iets tegen waarvan je denkt: hoe kan het eigenlijk dat ik dit nooit heb gedaan? Dat gebeurde toen ik onlangs iets voorbij zag komen over een trein die vanuit Lima dwars door de Andes rijdt en onderweg bijna 4.800 meter hoogte bereikt. Mijn eerste gedachte was eerlijk gezegd: dat zal wel weer zo'n mooi Instagramverhaal zijn waarbij de werkelijkheid iets minder spectaculair is. Maar deze keer bleek het verhaal gewoon te kloppen.
📍 Locatie: Lima – Huancayo | Peru
📖 Leestijd: 7 minuten
🏷️ Categorie: Reizen | Peru | Andes
Een spoorlijn die de Andes in verdwijnt
Spoorlijnen hebben voor mij altijd iets bijzonders gehad. Misschien omdat je tijdens een treinreis niet zelf bezig bent met de volgende afslag, een slechte weg of een Peruaanse chauffeur die besluit dat twee rijstroken eigenlijk best geschikt zijn voor vier auto's, maar vooral omdat een spoorlijn je soms op plekken brengt waar je met de auto nooit zou komen.
De Ferrocarril Central Andino is daar een behoorlijk extreem voorbeeld van. De toeristische route loopt tussen Lima en Huancayo en begint praktisch op zeeniveau, waarna de trein zich steeds verder de Andes in werkt. Niet via een rustige, geleidelijke klim, maar over een spoorlijn waarvoor tunnels door de bergen moesten worden aangelegd, bruggen over diepe dalen werden gebouwd en zigzags nodig waren om überhaupt voldoende hoogte te kunnen winnen.
En hoogte wint hij.
Heel veel hoogte.
4.781 meter boven zeeniveau
Bij de Galera-tunnel bereikt de spoorlijn een hoogte van ongeveer 4.781 meter boven zeeniveau. Daarmee is de Ferrocarril Central volgens de spoorwegmaatschappij de hoogste spoorlijn van Peru én van Amerika en de tweede hoogste ter wereld. UNESCO beschrijft eveneens hoe de spoorlijn in 1890 bij Galera 4.781 meter bereikte, destijds zelfs het hoogste punt ter wereld dat een spoorlijn had bereikt.
Om dat even in perspectief te plaatsen: op 4.781 meter zit je hoger dan vrijwel iedere plek waar de meeste reizigers tijdens een normale rondreis door Peru zullen komen.
En je zit gewoon in een trein.
Dat laatste vind ik misschien nog wel het meest bizarre.
Ik heb in Peru vaak genoeg op grote hoogte gestaan en weet hoe anders je lichaam daar kan reageren. Even snel ergens naartoe lopen kan ineens een stuk minder snel gaan dan je hoofd had bedacht en zelfs iets eenvoudigs als een trap oplopen kan je eraan herinneren dat er behoorlijk wat minder zuurstof beschikbaar is.
In de trein hoef je gelukkig alleen maar te blijven zitten en naar buiten te kijken.
69 tunnels, 58 bruggen en 6 zigzags
De hoogte alleen vertelt eigenlijk maar de helft van het verhaal, want de cijfers van de spoorlijn zijn minstens zo indrukwekkend. Volgens Ferrocarril Central Andino passeert de huidige toeristische trein onderweg 69 tunnels, 58 bruggen en 6 zigzags. De langste tunnel, Balta, is 1.378 meter lang en de Carrión-brug heeft een lengte van 218 meter.
Vooral die zigzags vind ik fascinerend. Wanneer een berg te steil wordt om op een normale manier verder te klimmen, rijdt de trein een stuk vooruit, verandert van richting en vervolgt vervolgens de klim via een ander spoor. Geen moderne hogesnelheidslijn die zich zo recht mogelijk door het landschap boort, maar een spoorweg die zich letterlijk moet aanpassen aan de Andes.
En dan te bedenken dat het oorspronkelijke traject in de negentiende eeuw werd aangelegd.
UNESCO omschrijft de Peruaanse Central Railway dan ook als een uitzonderlijk staaltje spoorwegingenieurskunst uit die periode. De route moest in minder dan 180 kilometer stijgen van ongeveer zeeniveau naar 4.781 meter, dwars door een landschap dat bepaald niet was ontworpen met spoorwegen in gedachten.
Een spoorlijn met meer dan 150 jaar geschiedenis
De geschiedenis maakt het verhaal misschien nog interessanter. De aanleg begon in de negentiende eeuw en de Poolse ingenieur Ernesto Malinowski speelde een belangrijke rol bij het ontwerp van het traject. In 1878 was de spoorlijn gevorderd tot Chicla, op 3.740 meter hoogte, waarna de Oorlog van de Stille Oceaan de werkzaamheden stillegde. Later werd verder gebouwd en in 1890 bereikte het spoor Ticlio en de Galera-tunnel. Drie jaar later kwam de spoorlijn aan in La Oroya en uiteindelijk werd in 1908 Huancayo bereikt.
Als je bedenkt met welke middelen dergelijke projecten tegenwoordig worden uitgevoerd, vind ik het bijna niet voor te stellen dat ingenieurs en arbeiders dit meer dan honderd jaar geleden voor elkaar kregen.
Geen satellietbeelden.
Geen GPS.
Geen moderne graafmachines zoals we die tegenwoordig kennen.
Wel een van de meest ontoegankelijke bergketens ter wereld voor je neus.
En dan besluit iemand daar een spoorlijn doorheen te bouwen.
Ooit de hoogste ter wereld
Er zit trouwens een aardig detail aan het verhaal, want wanneer je online zoekt, kom je verschillende beweringen tegen. De ene website noemt de spoorlijn de hoogste ter wereld, terwijl een andere zegt dat hij op de tweede plaats staat.
Dat heeft een reden.
Toen de spoorlijn in 1890 de Galera-tunnel op 4.781 meter bereikte, was dat destijds het hoogste spoorwegpunt ter wereld. Op een inmiddels niet meer gebruikte zijtak bij La Cima kwam het spoor zelfs tot ongeveer 4.835 meter. Pas veel later verloor Peru dat wereldrecord, nadat in China de Qinghai-Tibetspoorlijn werd aangelegd.
Dus wanneer iemand zegt dat Peru ooit de hoogste spoorlijn ter wereld had, klopt dat.
Wanneer iemand zegt dat het tegenwoordig nog steeds de hoogste is, klopt dat niet.
Maar tweede van de wereld en eerste van Amerika vind ik eerlijk gezegd nog steeds behoorlijk indrukwekkend.
En mijn eigen foto?
Het grappige is dat ik tijdens mijn jaren in Peru regelmatig spoorlijnen fotografeerde zonder precies te weten waar zo'n lijn uiteindelijk naartoe liep. Zoals op deze foto: een spoor dat tussen bomen, huizen en begroeiing langzaam uit beeld verdwijnt.
Een spoorlijn nodigt blijkbaar vanzelf uit om je af te vragen wat er achter de volgende bocht ligt.
Deze foto is voor mij dan ook niet het bewijs dat ik op de Ferrocarril Central Andino heb gestaan — dat heb ik niet — en ik wil hem ook niet als zodanig presenteren. Het is gewoon een foto die ik zelf in Peru maakte en die me nu aan dit verhaal deed denken.
Want juist doordat ik die trein onlangs voorbij zag komen, begon ik me erin te verdiepen.
En toen dacht ik vooral:
Waarom wist ik dit eigenlijk niet?
Een treinreis die ik nog wel zou willen maken
De toeristische trein rijdt tussen Lima en Huancayo en de volledige reis duurt volgens de huidige voorwaarden van Ferrocarril Central Andino ongeveer 12 tot 14 uur. Dat is dus niet even 's morgens instappen en twee uur later weer uitstappen. Het is een volledige dag waarin het landschap langzaam verandert terwijl de trein vanuit Lima steeds hoger de Andes in klimt.
De maatschappij heeft toeristische rijtuigen met panoramische ramen en voorzieningen voor de hoogte, waaronder zuurstof en medische ondersteuning. Dat laatste klinkt misschien overdreven totdat je jezelf eraan herinnert dat de trein uiteindelijk bijna 4.800 meter bereikt.
Na vijf jaar Peru dacht ik dat ik inmiddels behoorlijk veel van het land had gezien.
Blijkbaar niet.
En misschien is dat juist één van de dingen die ik zo mooi blijf vinden aan Peru. Iedere keer wanneer je denkt dat je het land een beetje kent, duikt er weer een weg, dorp, berg, verhaal of in dit geval een spoorlijn op waarvan je nauwelijks kunt geloven dat je hem al die tijd hebt gemist.
Een trein die vanuit Lima de Andes in klimt tot bijna 4.800 meter hoogte?
Die staat inmiddels op mijn lijstje.
