Wie Arequipa zegt, denkt meestal aan de Witte Stad, de vulkanen en de Colca Canyon. Begrijpelijk, want daar komen de meeste reizigers uiteindelijk terecht. Veel verder naar het westen ligt echter een beschermd landschap van bijna een half miljoen hectare, met een van de diepste canyons ter wereld, watervallen, warmwaterbronnen, besneeuwde bergtoppen, eeuwenoude landbouwterrassen en dorpen waar het toerisme een heel andere schaal heeft. De Reserva Paisajística Subcuenca del Cotahuasi ontving in 2024 volgens de officiële registratie slechts 400 buitenlandse toeristen. Vierhonderd. In een heel jaar.
📍 Locatie: Cotahuasi | La Unión | Arequipa | Peru
📖 Leestijd: 8 minuten
🏷️ Categorie: Arequipa | Natuur | Verhalen uit Peru
Een half miljoen hectare waar bijna niemand over praat
De officiële naam is een behoorlijke mond vol: Reserva Paisajística Subcuenca del Cotahuasi. Het gebied ligt in de provincie La Unión, in de regio Arequipa, en werd in 2005 beschermd. Met een oppervlakte van 490.550 hectare is het volgens SERNANP het grootste beschermde natuurgebied van dit type in de Peruaanse Andes.
Bijna een half miljoen hectare.
Dat is het soort getal dat moeilijk voor te stellen is totdat je door het landschap reist en merkt hoeveel verschillende werelden er binnen hetzelfde gebied liggen. Hoge Andesvlaktes, diepe valleien, landbouwterrassen, rivieren, bergmeren en besneeuwde toppen volgen elkaar op, terwijl dorpen verspreid liggen in een gebied waar afstanden op de kaart vaak een stuk vriendelijker ogen dan ze onderweg blijken te zijn.
Cotahuasi is daardoor ook geen plek die je even tussen twee andere bestemmingen propt. De reis ernaartoe hoort bij de ervaring en vraagt meer tijd dan een doorsnee uitstapje vanuit Arequipa.
Misschien verklaart dat meteen waarom het hier zoveel rustiger is.
Die 400 bezoekers bleven bij mij hangen
Toen ik de officiële bezoekerscijfers zag, moest ik ze eigenlijk twee keer lezen.
In 2024 registreerde MINCETUR 13.140 nationale toeristen, 8.059 lokale bezoekers en slechts 400 buitenlandse toeristen in het reservaat.
Dat laatste betekent gemiddeld iets meer dan één buitenlandse bezoeker per dag.
Natuurlijk moet je zulke cijfers met enige voorzichtigheid lezen. Een beschermd gebied van deze omvang heeft meerdere routes en toegangsmogelijkheden en registraties zullen nooit iedere persoon perfect tellen. SERNANP heeft zelf eerder aangegeven dat het verzamelen van betrouwbare bezoekersgegevens in dit enorme gebied lastig is vanwege de omvang en beperkte aanwezigheid van parkwachters.
Toch zegt het verschil genoeg.
Cotahuasi ligt bepaald niet op de klassieke route van Lima naar Arequipa, Colca, Puno en Cusco. Wie hierheen gaat, kiest er meestal bewust voor.
En dat maakt het interessant.
De canyon krijgt alle aandacht
De Cañón de Cotahuasi is het bekendste onderdeel van het reservaat en wordt gerekend tot de diepste canyons ter wereld. In de omgeving van Ninacocha bedraagt het hoogteverschil volgens de officiële toeristische informatie meer dan 3.500 meter. De canyon loopt vanaf de omgeving van de Nevado Solimana richting de plaats waar de rivier uiteindelijk samenkomt met de Río Ocoña.
Het is verleidelijk om daar meteen een wedstrijd van te maken.
Is Cotahuasi dieper dan Colca? Is het de diepste ter wereld? Waar is precies gemeten en vanaf welk punt?
Voor mij maakt dat weinig verschil.
Een kloof wordt geen meter mooier omdat hij een wereldrecord bezit en 3.500 meter hoogteverschil is al absurd genoeg zonder er een ranglijst naast te leggen.
Bovendien doe je Cotahuasi tekort wanneer je alleen over de canyon praat.
Watervallen, vulkanen en hoog-Andeslandschap
Binnen het reservaat liggen landschappen die onderling nauwelijks op elkaar lijken. SERNANP noemt onder meer de besneeuwde toppen van Solimana en Firura, verschillende lagunes, bijzondere rotsformaties en oude landbouwterrassen. Ook de Catarata de Sipia behoort tot de bekendste plekken van het gebied.
Daar komt de vulkanische ondergrond nog bij. Warmwaterbronnen en andere geothermische verschijnselen herinneren eraan dat dit nog altijd het vulkanische zuiden van Peru is.
Dat vind ik misschien wel het aantrekkelijkste aan Cotahuasi: je reist hier niet naar één uitzichtpunt waarvoor iedereen zijn auto op dezelfde parkeerplaats zet.
Het landschap zelf is de bestemming.
De weg ernaartoe, een dorp onderweg, een terras tegen een berghelling, een rivier diep beneden je en vervolgens weer een compleet ander uitzicht achter de volgende bergkam horen allemaal bij hetzelfde gebied.
Een landschap dat door mensen is gevormd
De term Reserva Paisajística is hier belangrijk. Cotahuasi wordt beschermd vanwege de combinatie van natuur, landschap én de manier waarop mensen er al eeuwen leven en landbouw bedrijven.
Dat zie je terug in de andenería, de landbouwterrassen die op veel plaatsen tegen de hellingen liggen. Een deel daarvan stamt uit de periode vóór de Inca's en wordt nog altijd gebruikt.
In 2023 kreeg Cotahuasi bovendien een bijzondere erkenning als Zona de Agrobiodiversidad. Het gebied daarvan beslaat ruim 45.000 hectare en omvat verschillende gemeenschappen. Volgens SERNANP worden er maar liefst 504 variëteiten van landbouwgewassen verbouwd, waaronder inheemse aardappelen, oca, olluco, maïs, quinoa en kiwicha.
Dat cijfer zegt misschien meer over Cotahuasi dan welke canyonmeting dan ook.
Op plaatsen waar een buitenstaander vooral een ruig berglandschap ziet, hebben generaties bewoners geleerd hoe je op verschillende hoogtes voedsel kunt verbouwen en gewassen kunt aanpassen aan klimaat, bodem en beschikbare hoeveelheid water.
De terrassen zijn daardoor veel meer dan een mooi patroon voor een foto.
Ze worden gebruikt.
Ook de natuur is uitzonderlijk rijk
Door de enorme hoogteverschillen bestaan binnen Cotahuasi verschillende ecosystemen naast elkaar, en dat zie je terug in de biodiversiteit.
SERNANP noemt onder andere vicuña's, guanaco's, taruca's, Andesvossen, poema's en de zeldzame Andeskat. Ook komen in het reservaat alle drie de flamingosoorten voor die in deze regio worden aangetroffen.
Onderzoek naar vogels leverde eveneens opvallende resultaten op. Bij studies werden 156 vogelsoorten geregistreerd, goed voor ongeveer 42 procent van de vogelsoorten die in de hele regio Arequipa voorkomen. Daaronder bevonden zich zeven soorten die endemisch zijn voor Peru.
En dan hebben we het over een gebied dat bij veel buitenlandse reizigers nauwelijks een belletje doet rinkelen.
Waarom gaat dan iedereen naar Colca?
Omdat Colca eenvoudiger is.
Vanuit Arequipa vertrekken dagelijks tours, busjes en privéchauffeurs richting Chivay en de canyon. Hotels zijn gemakkelijk te boeken, routes zijn bekend en wie weinig tijd heeft kan in een paar dagen ontzettend veel zien.
Cotahuasi vraagt meer.
Meer reistijd, meer voorbereiding en vooral de bereidheid om van de gebruikelijke route af te wijken. De afstanden zijn groter, voorzieningen liggen verder uit elkaar en wie het gebied werkelijk wil ontdekken moet daar tijd voor reserveren.
Voor massatoerisme is dat lastig.
Voor reizigers die juist rust zoeken, klinkt het ineens een stuk aantrekkelijker.
Het andere Arequipa
Arequipa wordt vaak voorgesteld als een stad met drie vulkanen en de Colca Canyon in de achtertuin. Dat beeld klopt, alleen is de regio vele malen groter en gevarieerder.
Cotahuasi laat dat prachtig zien.
Hier ligt bijna een half miljoen hectare beschermd landschap met diepe canyons, bergtoppen, watervallen, warmwaterbronnen, eeuwenoude landbouwterrassen, bijzondere dieren en gemeenschappen die hun eigen landbouwtradities hebben behouden.
En dan blijft dat ene getal toch hangen.
400 buitenlandse toeristen in 2024.
Terwijl miljoenen internationale bezoekers ieder jaar dezelfde beroemde plekken van Peru op hun lijst zetten, bestaat er in dezelfde regio als Arequipa een landschap waar buitenlandse reizigers nog altijd een uitzondering zijn.
Misschien blijft dat niet zo.
Misschien wordt Cotahuasi ooit veel bekender en verschijnen er meer hotels, tours, video's en lijstjes met de tien dingen die je absoluut moet zien.
Voorlopig is het vooral een herinnering aan iets wat ik aan Peru zo bijzonder vind:
zelfs wanneer je denkt dat je het zuiden inmiddels een beetje kent, ligt er achter de volgende berg altijd nog een ander Peru.
SERNANP – Reserva Paisajística Subcuenca del Cotahuasi
MINCETUR – Reserva Paisajística Subcuenca del Cotahuasi en bezoekerscijfers
