Inca Kola – De enige cola die geen cola is
De eerste keer dat ik in Peru een flesje Inca Kola kreeg aangereikt, keek ik er toch even vreemd naar. De inhoud was felgeel, bijna fluorescerend, alsof iemand limonade en markeerstift met elkaar had verward. Mijn eerste gedachte was eerlijk gezegd dat dit nooit een succes kon zijn. Een paar minuten later nam ik voorzichtig een slok.
Mijn tweede gedachte was dat ik werkelijk geen idee had waar het naar smaakte.
Vanille? Kauwgom? Bubblegum? Een kruid? Of gewoon iets wat alleen in Peru bestaat? Ik kwam er niet uit. En als je tien Peruanen vraagt hoe Inca Kola smaakt, krijg je waarschijnlijk elf verschillende antwoorden.
Eén ding is zeker: je vergeet die eerste slok niet snel.
Hoe langer ik in Peru woonde, hoe vaker de gele fles op tafel verscheen. Of ik nu een eenvoudige menu del día at in een klein restaurantje om de hoek, een bord Lomo Saltado bestelde of met vrienden een pollo a la brasa ging eten, bijna zonder uitzondering stond er een fles Inca Kola naast. Niet omdat er niets anders verkrijgbaar was, maar omdat veel Peruanen simpelweg vinden dat Peruaans eten en Inca Kola bij elkaar horen, net zoals wij in Nederland een kroket zonder mosterd eigenlijk niet helemaal af vinden.
Dat viel me steeds meer op. Waar wij automatisch om een cola vragen, bestellen veel Peruanen zonder nadenken een Inca Kola. Coca-Cola is er natuurlijk ook gewoon te koop, maar speelt verrassend genoeg de tweede viool. Dat zie je bijna nergens ter wereld. Sterker nog, Peru is een van de weinige landen waar Coca-Cola jarenlang moest toezien hoe een lokaal merk populairder bleef dan de grootste frisdrankproducent ter wereld. Uiteindelijk besloten ze de strijd maar niet langer te voeren en stapten ze in 1999 zelf in het bedrijf achter Inca Kola. Dat zegt eigenlijk alles. Als je je concurrent niet kunt verslaan, kun je er blijkbaar maar beter mee samenwerken.
Toch bleef Inca Kola gewoon Inca Kola. De naam veranderde niet, het recept bleef hetzelfde en ook de Peruanen zagen geen enkele reden om opeens iets anders te gaan drinken. Het drankje was inmiddels veel meer geworden dan een frisdrank. Het hoorde gewoon bij Peru.
Ik heb regelmatig geprobeerd de smaak uit te leggen aan vrienden in Nederland. Dat blijkt verrassend lastig. De één proeft vanille, de ander denkt aan kauwgomballen uit een snoepautomaat van dertig jaar geleden en weer iemand anders zegt dat het iets weg heeft van citroenverbena, een kruid dat in Peru veel wordt gebruikt. Meestal eindigt zo'n gesprek met de conclusie dat je het gewoon zelf moet proeven.
En eerlijk gezegd is dat misschien ook wel zo.
Ik moet toegeven dat ik de eerste fles niet in één keer leeg dronk. Mijn smaakpapillen waren duidelijk nog op vakantie. Maar zoals dat met zoveel dingen in Peru gaat, begon ik de smaak steeds meer te waarderen. Niet dat ik hem tegenwoordig dagelijks zou drinken, daarvoor ben ik toch iets te Nederlands gebleven, maar wanneer ik ergens een fles Inca Kola zie staan, moet ik altijd even glimlachen. Het is een van die smaken die onlosmakelijk verbonden zijn met mijn jaren in Peru.
Wat ik misschien nog wel mooier vind, is wat Inca Kola zegt over de Peruanen zelf. In een wereld waarin bijna overal dezelfde merken de dienst uitmaken, bleven zij trouw aan hun eigen frisdrank. Niet uit koppigheid, maar uit trots. Het is hún drankje, ontwikkeld in Peru, groot geworden in Peru en nog altijd onlosmakelijk verbonden met de Peruaanse keuken.
Tegenwoordig kun je Inca Kola gelukkig ook in Nederland vinden, al moet je er soms even naar zoeken. Bij sommige Latijns-Amerikaanse winkels staat de bekende gele fles gewoon in het schap. Iedere keer wanneer ik hem zie, moet ik terugdenken aan de vele lunches in Peru, waar de ober de bestelling nauwelijks had opgenomen of de Inca Kola stond al op tafel.
En nog steeds weet ik niet precies hoe ik de smaak moet omschrijven.
Misschien is dat juist de charme van Peru. Niet alles hoeft uitgelegd te worden. Soms moet je gewoon een slok nemen en zelf ontdekken waarom een heel land al bijna een eeuw verliefd is op een felgele frisdrank die eigenlijk helemaal niet op cola lijkt.
