Wie Arequipa bezoekt, kan eigenlijk niet om het Santa Catalina-klooster heen. Achter de hoge muren ligt een complete stad met kleurrijke straatjes, sfeervolle binnenplaatsen, oude woonvertrekken en eeuwenoude gebouwen. Midden in het historische centrum van Arequipa kun je hier zomaar een paar uur verdwijnen in een wereld die bijna vier eeuwen grotendeels voor buitenstaanders verborgen bleef.
📍 Locatie: Arequipa | Historisch centrum | Zuid-Peru
📖 Leestijd: circa 8 minuten
🏷️ Categorie: Peru | Arequipa | Santa Catalina | Geschiedenis | Bezienswaardigheden
Een stad achter hoge muren
Wie Arequipa bezoekt, kan eigenlijk niet om het Santa Catalina-klooster heen. Achter de hoge muren van dit indrukwekkende complex schuilt een complete stad met kleurrijke straatjes, sfeervolle binnenplaatsen en eeuwenoude gebouwen. Het is een van de bekendste historische bezienswaardigheden van Arequipa en een plek waar je veel langer kunt rondlopen dan je vooraf waarschijnlijk denkt.
Tijdens mijn jaren in Arequipa heb ik Santa Catalina meerdere keren bezocht. Iedere keer ontdekte ik weer nieuwe details, verborgen hoekjes en verhalen die ik bij een eerder bezoek blijkbaar over het hoofd had gezien.
Misschien komt dat doordat het nauwelijks aanvoelt als één gebouw. Zodra je door de ingang bent, laat je het drukke centrum van Arequipa achter je en wandel je ineens door straatjes met namen als Córdoba, Sevilla en Toledo. Je loopt langs kleine huizen, keukens, patio's, kapellen en pleinen.
Het voelt alsof je een stap terugzet in de tijd.
De geschiedenis van Santa Catalina
Het klooster van Santa Catalina werd op 10 september 1579 gesticht door María de Guzmán, een welgestelde weduwe die besloot zich terug te trekken in een religieus leven.
In de eeuwen daarna groeide het klooster steeds verder. Er kwamen woningen, keukens, wasserijen, kapellen, tuinen en smalle straten bij, waardoor uiteindelijk een soort afgesloten stad binnen Arequipa ontstond.
Het complex beslaat ongeveer 20.000 vierkante meter. Dat formaat begrijp je pas echt wanneer je er rondloopt. Achter een deur blijkt weer een binnenplaats te liggen, achter die binnenplaats begint opnieuw een straat en vervolgens ontdek je alweer een volgende ruimte.
Santa Catalina was bovendien lange tijd vrijwel volledig van de buitenwereld afgesloten. Wat zich achter de muren afspeelde, bleef voor het grootste deel daar.
Een leven achter gesloten deuren
In de koloniale tijd traden vooral vrouwen uit welgestelde Spaanse families toe tot het klooster. Voor sommige families was het een kwestie van religie, maar ook sociale positie en familiebelangen speelden een rol.
Het leven binnen Santa Catalina was aanvankelijk bovendien heel anders dan je misschien verwacht van een streng klooster. Sommige nonnen beschikten over eigen woonvertrekken en konden bedienden meenemen. De verschillen in afkomst en welvaart verdwenen dus niet automatisch zodra iemand achter de kloostermuren ging wonen.
Daardoor ontstond binnen de muren een bijzondere gemeenschap met een eigen dagelijks ritme. Er werd gebeden en gewerkt, maar ook gekookt, brood gebakken, kleding gewassen en voedsel verbouwd.
Later werden de regels strenger en veranderde het leven van de bewoners aanzienlijk. Juist die verschillende perioden zijn nog altijd terug te zien wanneer je door de woonruimtes en gemeenschappelijke vertrekken loopt.
Gebouwd van vulkanische steen
Net als veel historische gebouwen in Arequipa is Santa Catalina grotendeels gebouwd met sillar, de vulkanische steensoort die zo kenmerkend is voor de stad.
Dankzij het veelvuldige gebruik van deze lichte steen kreeg Arequipa haar beroemde bijnaam La Ciudad Blanca, de Witte Stad.
Maar wie bij Santa Catalina alleen witte muren verwacht, wordt snel verrast.
Binnen het complex vind je diepe blauwe en rode muren, witte bogen, terracotta vloeren en groene binnenplaatsen. Vooral wanneer de zon erop staat, worden de kleuren bijna onnatuurlijk fel. Een blauwe muur tegen een strakblauwe hemel met daarachter een vulkaan: veel meer Arequipa wordt het eigenlijk niet.
Het verklaart meteen waarom er binnen Santa Catalina zoveel camera's en telefoons tevoorschijn komen.
Een klooster in een stad van aardbevingen
Wie de geschiedenis van Arequipa kent, weet dat aardbevingen bij de stad horen. Ook Santa Catalina is daar in de loop van de eeuwen niet aan ontsnapt.
Verschillende aardbevingen beschadigden delen van het complex, waarna gebouwen werden hersteld of opnieuw opgebouwd. Dat is een van de redenen waarom je tijdens een wandeling verschillende bouwstijlen en constructies tegenkomt.
De dikke muren en gewelfde ruimtes geven het klooster een robuuste uitstraling. Tegelijkertijd herinneren scheuren, restauraties en verschillen in metselwerk eraan dat zelfs een gebouw dat hier al eeuwen staat voortdurend heeft moeten omgaan met de krachten van de natuur.
En met drie enorme vulkanen rond de stad is die natuur in Arequipa nooit erg ver weg.
Een doolhof van kleurrijke straatjes
Wat Santa Catalina voor mij vooral bijzonder maakt, is dat het nauwelijks aanvoelt als een traditioneel museum.
Je volgt niet simpelweg een gang langs vitrines. Je loopt door straatjes, slaat een hoek om, ontdekt een trap, kijkt een oude keuken binnen en komt vervolgens weer op een zonnige binnenplaats terecht.
De straatjes hebben namen die verwijzen naar Spaanse steden. Calle Córdoba is misschien wel een van de bekendste, met zijn intens blauwe muren. Elders kom je rode en okerkleurige gevels tegen die weer een heel andere sfeer geven.
En juist wanneer je denkt dat je het complex inmiddels een beetje begrijpt, blijkt er achter de volgende hoek weer een nieuw gedeelte te liggen.
Dat verdwalen hoort wat mij betreft bij Santa Catalina.
Keukens, woonkamers en het dagelijkse leven
Een van de interessantste onderdelen vind ik de oude woonvertrekken.
Je ziet er eenvoudige bedden, gebruiksvoorwerpen en keukens met zwarte muren die herinneren aan jarenlang koken boven open vuur. Sommige ruimtes zijn verrassend klein, andere woonvertrekken juist behoorlijk uitgebreid.
Daardoor wordt de geschiedenis ineens menselijker.
Een jaartal als 1579 is interessant, maar wanneer je voor een oude oven staat of door een kleine slaapkamer loopt, kun je je veel beter voorstellen dat hier werkelijk generaties vrouwen hebben gewoond.
Niet voor een middag of een week, maar jarenlang achter dezelfde muren.
De wasserij van Santa Catalina
Ook de oude wasserij is de moeite waard om rustig te bekijken. Hier werd water via goten langs grote stenen kommen geleid waarin kleding werd gewassen.
Het is misschien niet het onderdeel waarvoor iemand speciaal een vliegticket naar Peru boekt, maar juist zulke eenvoudige plekken vertellen veel over het dagelijkse leven binnen het klooster.
Geen grote historische gebeurtenis, geen beroemd schilderij en geen indrukwekkend altaar.
Gewoon de plek waar de was werd gedaan.
En soms zegt zoiets meer over het leven van vroeger dan een zaal vol kunstvoorwerpen.
Kunst en religie
Natuurlijk blijft Santa Catalina in de eerste plaats een religieus complex. Binnen het klooster bevinden zich verschillende kapellen en ruimtes met religieuze kunst uit de koloniale periode.
Je vindt er schilderijen, houten beelden, zilverwerk en oude liturgische voorwerpen. Een deel van de kunst sluit aan bij de traditie van de Cusco-school, waarin Europese religieuze voorstellingen werden gecombineerd met lokale Zuid-Amerikaanse invloeden.
Voor liefhebbers van geschiedenis en kunst is dat interessant, maar ook zonder uitgebreide kennis van religieuze kunst vertellen deze ruimtes veel over de positie die het katholieke geloof tijdens de koloniale periode in Peru innam.
Van gesloten klooster naar bezienswaardigheid
Eeuwenlang kregen buitenstaanders nauwelijks toegang tot het leven achter de muren. Pas in de twintigste eeuw werd een groot gedeelte van Santa Catalina toegankelijk voor bezoekers.
Dat maakt het contrast eigenlijk nog bijzonderder. Waar vroeger een afgesloten religieuze gemeenschap leefde, lopen tegenwoordig bezoekers uit de hele wereld met camera's door dezelfde straten.
Toch voelt het complex op veel plekken nog verrassend rustig.
Loop een paar meter weg van de drukste route, ga ergens zitten en ineens hoor je nauwelijks meer iets van de stad die vlak buiten de muren gewoon doorgaat.
Praktische informatie voor je bezoek
Santa Catalina ligt midden in het historische centrum van Arequipa, op slechts enkele minuten lopen van de Plaza de Armas. Je hoeft er dus geen taxi of excursie voor te regelen; vanuit het centrum wandel je er eenvoudig naartoe.
Reken wat mij betreft op minimaal twee tot drie uur. Natuurlijk kun je sneller door het complex lopen, maar dan mis je precies wat Santa Catalina zo bijzonder maakt.
Het licht is vooral vroeg op de dag en later in de middag erg mooi. De combinatie van de gekleurde muren, schaduwen en binnenplaatsen maakt dan bijna iedere hoek fotogeniek.
Controleer voor je bezoek wel altijd de actuele openingstijden en toegangsprijzen. Die kunnen veranderen en ik vind het weinig zinvol om in een reisverhaal bedragen te noemen die over een jaar alweer achterhaald kunnen zijn.
Mijn persoonlijke tip
Mijn belangrijkste tip is eigenlijk heel eenvoudig: haast je niet.
Veel bezoekers lopen keurig de hoofdroute af, maken foto's van de bekende blauwe en rode muren en gaan daarna weer verder naar de volgende bezienswaardigheid.
Doe dat eens niet.
Sla een kleiner straatje in. Kijk een oude keuken binnen. Ga op een bankje zitten op een van de binnenplaatsen en luister een paar minuten naar de stilte.
En kijk ook af en toe omhoog.
Op verschillende plekken zie je boven de muren en daken ineens de bergen en vulkanen rond Arequipa verschijnen. Dan begrijp je weer hoe bijzonder de ligging van deze stad eigenlijk is.
Waarom Santa Catalina niet mag ontbreken tijdens je reis
Arequipa staat bekend om haar koloniale architectuur, vulkanische sillar, gastronomie en de enorme vulkanen die boven de stad uitsteken. In Santa Catalina komen verschillende delen van die geschiedenis op één plek samen.
Maar voor mij zit de aantrekkingskracht niet alleen in de geschiedenis.
Het zijn de details.
Een felblauwe muur in de zon. Een donkere oude keuken. Een stille binnenplaats waar even niemand loopt. Een deur waarvan je wilt weten wat erachter zit. En vervolgens weer zo'n straatje waardoor je tóch even verder loopt terwijl je eigenlijk al van plan was naar buiten te gaan.
Daarom ben ik tijdens mijn jaren in Arequipa meerdere keren teruggegaan.
Santa Catalina is niet alleen iets wat je bekijkt.
Het is een plek waar je even in verdwijnt.
